Macabre interests
Fuelled by our lifelong fascination with the extraordinary and the eccentric, Europe continues to expand its sizable selection of morose and macabre museums, as Anna J. Kutor discovers
"WHEN I DIE, CAN my favourite football and red fire truck be buried next to me?" is just one of the cringe-inducing questions I overheard a five-year-old ask his mother the other day. In any other place, this would sound terribly absurd and depressing, but it actually fit right in while standing over an open white wooden casket filled with cigarettes, silver cooking pans, a lime-green plastic lamp, a boombox and a pair of pink-laced tennis shoes. We were witnessing a decidedly offbeat collection of coffins and funerary heirlooms, as part of the newly opened Netherlands Uitvaart Museum "Tot Zover", or Dutch Funerary Museum "Thus Far" in Amsterdam (Kruislaan 124, +31 (0)20 694 0482, www.totzover.nl).
Death. For some, it’s just an inevitable end to life that is better ignored, while for others, it’s a source of intrigue and curiosity. For Dutch art historian Guus Sluiter, death is an essential part of life that is meant to be observed, respected – and diligently documented. As the director of the Funerary Museum, Sluiter’s dedication to end-of-life rituals and the different cultural attitudes towards death and dying were key in designing the diverse display of death-related artefacts. The collection – arranged around descriptive themes such as Mourning and Remembering, Rituals, and the Body – ranges from mummification tools to surgical implants that survived the heat of the crematorium oven, as well as dubiously-named hair paintings and coffins showcasing different religions’ funerary practices. And then there are the faux-skeletons, Elvis posters and computer screen with the words "Game Over" featured in the Mememto Mori section (Latin for "remember, you must die") where the lighter side of loss is explored. Far from being a palace of the macabre, the museum’s premises and location, smack dab in the middle of the Nieuwe Oosterbegraafplaats cemetery, serves as a sombre reminder of the magnitude of death.
In the Dutch cradle of cannabis and contemporary life, it is no surprise that one can find a spectre of shocking and stimulating cultural institutions, such as those devoted to scaring the living daylights out of an audience. The Torture Museum (Singel 449, +31 (0)20 320 6642, www.torturemuseum.com), conveniently situated alongside the Single canal in front of the floating Flower Market, sets a particularly unnerving scene with its dark-lit demonstration of pain-inflicting contraptions through the ages. Sure, it’s much more of a tourist trap than a cultural big-hitter (as are most torture-centred museums in Europe, namely in Prague, Gdansk and Vienna), but getting an up-close-and-personal view of hanging cages, skull crackers and a real-life inquisition chair, can genuinely give you the heebie jeebies. For a double shot of fear and a madcap chaser, head over to the Amsterdam Dungeon (Rokin 78, +31 (0)20 530 8530, www.thedungeons.com) where Holland’s historical brutalities are turned into an adrenaline-pumping attraction, complete with chillingly dramatised stories of the Dutch East
India Company, a mirror maze and a roll-ercoaster ride. This petrifying playground is part of a Europe-wide chain of haunted houses, so fear-loving fans can freak out at other branches in London, Edinburgh and Hamburg.
SURREAL SIGHTS
Perhaps the most culturally eclectic city in Europe, Paris is home to a variety of wickedly woeful exhibitions that spawn spine-chilling sensations. The assortment of diseased and deformed anatomical specimens of the medical museum Musée Dupuytren (15 Rue de l’Ecole de Médecine, +33 (1)43 29 28 60) and the gruesomely deformed and artistically preserved skinned cadavers of the Fragonard Museum (7 Avenue du Général de Gaulle, +33 (1)43 93 71 72, www.musee.vet-alfort.fr) are obviously creepy sights to behold. So too is the peculiar window display and shop of Julien Aurouze (8 Rue des Halles, +33 (1)40 41 1620, www.aurouze.fr), a pest exterminator company with an evocative visual style. This long established vermin-control centre is fronted by an oversized sign reading "Destruction of Nuisance Animals" and an attention-grabbing vitrine filled with two orderly rows of dangling stuffed rat corpses and rodent poison. Inside, a whole slew of bothersome beasts are arranged ceremoniously behind glass alongside the menacing tools and elixirs of their liquidation, which boasts creative solutions to all pesky problems.
Not to be outdone in the competition of surreal sights, the robust Soviet-era statues in Budapest’s Statue Park (corner of Balatoni út and Szabadkai utca, +36 (1) 425 75 00, www.szoborpark.hu) continue to portray the heavy-handed propaganda of the Communist era. A fearsome, sixmetre-tall figure of Lenin guards the red brick gates of this open-air necropolis, based near the borders of Buda. These dozens of massive monuments of megalomaniacal Communist leaders and strapping workers from Soviet Socialist realist times once graced the streets and squares of the Hungarian capital. The pervasive sense of power and supposedly utopian imagery is levelled with a heaving dose of irony and capitalistic entrepreneurism at the museum’s quirky gift shop, where sightseers can buy the "last breath of Communism" sealed securely in a tin can.
A little less idealistic, but a good deal more gut-wrenching is the travelling cadaver exhibit, Bodies… the Exhibition, stationed in Budapest’s VAM Design Centre (Király utca 26, +36 (06)1 666 3153, www.bodiesbudapest.hu) through the year. Getting quite literally under the skin, this controversial collection shows a number of real human body specimens and organs carefully dissected, preserved in polymer and arranged in dynamic body-in-motion poses. Whether you find it educational, entertaining or offensive, it will undoubtedly be an out-of-body experience.
LEFTOVERS OF LOVE
Topping off Europe’s bizarre parade of artful displays is the Museum of Broken Relationships, a touring exhibition crisscrossing Europe since 2006, that lands in Slovakia’s Nitra Museum (Stefanikova trieda 1, +421 (0)37 653 5734, www.brokenships.com) in October. Established by Croatian artists Olinka Vištica and Dražen Grubišic as a creative way of coping with their own failed affair, the museum is a stirring visual show of painful experiences as it displays hundreds of sentimental objects donated by heartbroken people the world over. Alongside love letters, stuffed animals, engagement rings and photo-printed underpants, this divorce donor centre features some idiosyncratic remnants such as a prosthetic leg, a getaway bike and a hatchet used to smash the ex’s stuff. When I die, I’ll definitely put my once-beloved belongings in the grave…not on display.
W Kijowie czeka na przybyszów wiele niespodzianek. Bo któż spodziewa się podczas spaceru po parku zobaczyć nagle czołg albo rakietę. Tak naprawdę nigdy nie wiesz, co czeka cię za rogiem. Może to być znajdujący się na wyspie na środku Dniepru klub fitness na świeżym powietrzu lub Muzeum Sztuki Mikrominiaturowej, posiadające w swych zbiorach najmniejszą książkę świata, napisaną na liściach maku.
Jednak najbardziej niespodziewane jest samo piękno Kijowa. Nasze wyobrażenie o tym mieście jest często krzywdzące i dalekie od rzeczywstości. Urodą Kijów spokojnie dorównuje Pradze czy Budapsztowi i – jak dotąd – udało mu się zachować od najazdu turystów. Aż żal, że wkrótce może się to zmienić. Wizz Air jako pierwszy uruchomił tanie połączenia lotnicze z Kijowem.
Spacer po mieście najlepiej zacząć od parku koło Parlamentu. Nad rzeką przerzucone są liczne mosty, często pokryte przyczepionymi do nich kłódkami. Zostawiają je tu miejscowi zakochani, którzy na znak miłości wyrzucają kluczyk od kłódki do rzeki.
Do prawdziwych skarbów Kijowa bezsprzecznie należy Ławra, kompleks religijny ufundowany w 1051 r. przez św. Antoniego i uznawany za najświętsze miejsce na Ukrainie. Ławra Górna jest własnością państwa, Dolna zaś należy do kościoła i to jej należy się szczególna uwaga. Opiekują się nią mnisi, którzy, modlą się w wykutych w skale jaskiniach. Ławra jest celem pielrzymek, które przybywają tu, by modlić się przy grobach świętych mnichów.
Najlepszy widok na Lawrę roztacza się z miejsca znacznie mniej świętego – Hyroparku, kijowskiego parku rozrywki, który znajduje się na wyspie. Znajdziesz tu plac do paintballa, nocne kluby i prawdopodobnie największą na świece kolekcję stołów tenisowych. Cały kompleks otoczony jest lasem, który tłumi gwar i zapewnia chwilę wytchnienia.
Kijowianie nie mają w zwyczaju przesiadywania w barach. Wolą luźne spotkania na ulicach i placach, gdzie rozmawiają sącząc powoli piwo. Często miejsca takich spotkań stają się tymczasową sceną dla muzycznych popisów. Jadnym słowem, kiedy jesteś w Kijowie, daj się po prostu zaskoczyć.
